Home  >  مقالات  >  مقالات سیاسی اجتماعی  >  بررسی چالش ها در صحنه ادبیات دفاع مقدس
بررسی چالش ها در صحنه ادبیات دفاع مقدس مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط مدیر   
سه شنبه ، 7 آبان 1392 ، 19:06

بررسي چالش‌هاي موجود در صحنه ادبیات دفاع مقدس

 

سید علی اصغر تقوی

         

 

 

 

ترديدي نيست که دوران دفاع مقدس، به‌مثابه يکي از مولفه‌هاي احياي نهضت اسلامي در فرهنگ ميهن اسلامي ما، داراي مقام رفيعي است. به جرات مي‌توان گفت كه حفاظت و صيانت از مولفه‌هاي فرهنگي اين دوران-که بيش‌تر در قالب کتاب و نوشتار به طبع رسيده و به‌يادگار مانده است-مي‌تواند اسباب تداوم نظام و سرافرازي و عزت روزافزون فرهنگ اسلامي را فراهم سازد، وگرنه رفته‌رفته گسست بين فرهنگ جامعه و نسل جديد، منجر به مهجوريت اين دوران، عدم اعتناي به ارزش‌ها و دستاوردهاي دفاع مقدس و کم‌رنگ‌شدن آثار مربوط به اين دوران باشکوه، در لايه‌هاي مختلف جامعه مي‌شود و اي‌بسا موجبات رونق فرهنگ بيگانه و تسلط آن بر شؤون مختلف فرهنگ جامعه را مهيا كند    .

ادبيات دفاع مقدس و فقدان توجه کافي به آن، يکي از چالش‌هاي جدي در سال‌هاي جنگ تحميلي و پس از آن بوده است، که مع‌الاسف در سال‌هاي اخير، دچار نوعي رکود و پس‌رفتگي شده است. البته اين به‌معناي ناديده‌گرفتن تلاش‌هاي صورت‌گرفته در اين حوزه نيست، بلکه آن‌چه نقد مي‌شود فضايي است که مي‌توانست با دست‌مايه قراردادن آثار ارزشمند اين دوران، ساحتِ ادبياتِ غنيِ دفاعِ مقدس را در ابعاد مختلف زندگيِ فردفرد جامعه تسري دهد، تا شايد بتواند راهبر و راهنماي ادبيات پس از انقلاب، به‌خصوص دوران جنگ و پس از آن، باشد    .

توجه به آفت‌هاي متعددي که در هر زمان و برهه‌اي، آثار و مسايل فرهنگي و اجتماعي را تهديد مي‌كند و بقاي فرهنگ و ادبيات حاکم بر جامعه را با خطر مواجه مي‌سازد، يکي از چالش‌هاي فرارويِ ادبيات و فرهنگ دفاع مقدس است که بي‌شک نيازمند بررسي همه‌جانبه و تحقيقات جامع‌الاطراف است و مطالعات وسيع ميداني را نيز مي‌طلبد    .

در اين نوشتار، تنها به ذکر مختصري از اين آسيب‌ها و تهديدها در به‌مخاطره‌افتادن ادبيات و فرهنگ مکتوب دفاع مقدس اشاره مي‌کنيم    :

الف) پرداختن به مسايل غير واقعي با ظاهري آراسته اما آميخته به اكاذيب و غير واقعيت‌ها و غير مستندها که در قالب‌ها و اَشکال مختلف متبلور شده است، از عوامل مهم و تهديدزا در حوزه فرهنگ مکتوب است که در ادبيات دفاع مقدس، معمولاً با بينش اسطوره‌اي به اين دوران، شکل گرفته است و ماهيت پاک اين دوران طلايي را در اذهان عمومي، تحت‌الشعاع خود قرار مي‌دهد  .

و اين همان چيزي است که در سال‌هاي اخير، روي‌کردها را به ادبيات دفاع مقدس، دست‌خوش تغيير قرار داده است و متاسفانه اين تغيير روي‌کرد از حوزه ادبيات به سينما و ساير بخش‌ها نيز رسوخ کرده است تا جايي‌که سينماي دفاع مقدس با تهيه و ساخت فيلم‌هايي با روي‌کرد تجاري، زمينه‌هاي بحران خود را فراهم آورده است.

در اين سال‌ها که مخاطبان ادبيات و سينماي دفاع مقدس با فاصله‌اي از سال‌هاي جنگ و دفاع مقدس و با اذهان تحليل‌گر خود، صحنه‌هاي غير منطقي را از ساير مطالب و صحنه‌ها به‌خوبي تميز مي‌دهند و به‌آساني کشف حقايق مي‌کنند، بيش از هر چيز منتظر ناگفته‌هاي حقيقي از دوران مقاومت و ايستادگي خواهند بود تا جواب‌هايي براي سوالات خويش بيابند.

ب) مغفول‌ماندن عنصر خلاقيت و نوآوري براي خلق آثار بديع و جاودان در روزگار تلاش فراگير و روبه‌تزايد استثمار و استعمار فرهنگي، پيش از هرچيز، مهجورماندن فرهنگ و ادبيات دفاع مقدس را موجب شده و تخريب نظام فکري و بنيان‌هاي فرهنگي اين دوران را به‌دنبال خواهد داشت.

نياز به طراوت و شادابي براي انتقال مفاهيم فرهنگي در درون جامعه به ساير نسل‌ها، نياز جدي و قابل توجهي است که در عصر ارتباطات و اطلاعات با پيشرفت علم و فرآورده‌هاي آن تلاش فراگيري را از ما مي‌طلبد. اثري در حفاظت و صيانت از ايدئولوژي و فرهنگ ما موثر است که از مولفه تازگي برخوردار باشد، لذا ناگزير از به‌کارگيري سبک‌ها و قالب‌هاي بديع و نو، با رعايت فصاحت و بلاغت لازم در ارايه آثار مکتوب اين دوران مقدس هستيم، تا همگان، توانايي دسترسي و بهره برداري از اين آثار را به‌خوبي و آساني داشته باشند.

ج) اين روزها پيدايش روحيه گرايش به ماديات و سودهاي کلان در تاليف و نشر آثار پرسود، يکي از مهم‌ترين چالش‌ها و آفات پيشِ روي ادبيات مکتوب و از آن جمله ادبيات دفاع مقدس به‌شمار مي‌آيد. اقبال برخي فيلم‌سازان، نويسندگان، تهيه‌کنندگان و ناشران براي تهيه آثار سينمايي و مکتوب از دفاع مقدس با محتواي ضعيف و انگيزه‌هاي مادي، ما را به اين نکته رهنمون مي‌شود که هم‌اکنون اين بخش از عناصر فرهنگي دفاع مقدس نيز تحت تاثير بينش مادي‌گريِ اصحاب قلم و نشر محصولات فرهنگي قرار گرفته است، که اين خود از جمله عوامل فراهم‌آورنده رکود و جمود در فرهنگ والاي اين دوران طلايي و مقدس است.

 

حرف آخر اين‌که:

دوران دفاع مقدس به‌واسطه فرهنگ کفرستيزي خود در خيزش امت‌ها و ملت‌هاي مسلمان و غير مسلمان عليه دشمنان تا دورترين نقاط عالم، نقش اساسي و مهمي داشته است. پس نبايد از نظر دور داشت که از اهداف استکبار جهاني، عزلت ادبيات دفاع مقدس و انزواي فرهنگ مقاومت است که پيامدهاي اجتناب‌ناپذير آن، دير يا زود، گريبان جامعه را خواهد گرفت.

اصولاً اين ايستايي، در برهه‌ها و مقاطعي رخ مي‌دهند و جامعه و فرهنگ ما را به چالش مي‌کشند و ناگزير بايد عناصر و ملزومات پويايي و فعاليت فرهنگ و ادبيات دفاع مقدس را شناسايي و موانع پيشِ روي ادامه حيات اين فرهنگ غني را مرتفع کرد و اين مهم، جز از طريق شناخت آفت‌ها و يافتن راه حل‌هاي منطقي، ميسر نخواهد شد.

لینک: http://www.iricap.com/magentry.asp?id=8932

 
ایمن شده توسط وب سایت عرش هاست